Prethodna nezvanična saznanja ukazivala su na događaje u vezi sa barikadama na severu Kosova tokom 2021. godine.
Kako KoSSev za sada nema zvaničnu potvrdu Specijalnog tužilaštva o tome na koji se konkretno događaj ili događaje pozivi odnose, obe informacije objavljujemo uz jasnu ogradu.
Grupa sadašnjih i bivših srpskih političkih i institucionalnih predstavnika sa severa Kosova dobila je danas pozive Specijalnog tužilaštva Kosova na saslušanje u svojstvu okrivljenih, saznaje KoSSev. Prema različitim nezvaničnim informacijama do kojih smo došli, pozivi bi mogli da se odnose ili na događaje u vezi sa barikadama na severu tokom 2021. godine, ili na sukob grupe Srba sa pripadnicima KFOR-a u Zvečanu 29. maja 2023. godine.
Među pozvanima su, prema saznanjima KoSSeva iz više izvora, najmanje jedan aktuelni poslanik Srpske liste, dvojica aktuelnih gradonačelnika opština sa severa, dvojica bivših načelnika okruga u sistemu Srbije – od kojih je jedan ranije bio i gradonačelnik u kosovskom sistemu – kao i još najmanje dvoje Srba.
Pozivi su, prema informacijama kojima raspolažemo, uručeni danas, a pozvani treba da budu saslušani u svojstvu okrivljenih.
KoSSev za sada nema potvrđenu informaciju o tome da li se svim pozvanima na teret stavljaju ista krivična dela, niti o punoj pravnoj kvalifikaciji dela koja im se eventualno stavljaju na teret.
Kosovsku policiju kontaktirali smo radi provere informacija, uključujući i za koje događaje, ali tamo nisu želeli da ih potvrde niti komentarišu.
Pitanja smo uputili i Srpskoj listi – koliko je njihovih sadašnjih i bivših predstavnika dobilo pozive, na koje događaje se oni odnose, za koja su dela pozvani i kako stranka komentariše postupanje Specijalnog tužilaštva. Takođe, pitanje se ticalo i za konkretno koje događaje, ali odgovor n i do večeras nije stigao.
Postupci Specijalnog tužilaštva protiv srpskih političkih predstavnika i drugih Srba sa severa zbog događaja povezanih sa protestima, blokadama i sukobima nisu novina. Još 2022. godine pozivi zbog sumnje na „kršenje ustavnog poretka Kosova“ upućeni su tadašnjem predsedniku Srpske liste Goranu Rakiću, potpredsedniku Igoru Simiću i članu predsedništva Slavku Simiću, koji su, prema tadašnjem saopštenju stranke, odbili da ih prime. U međuvremenu su vođeni i postupci zbog barikada na severu iz decembra 2022, a Specijalno tužilaštvo je u junu ove godine podiglo optužnicu protiv šestorice Srba. Više postupaka i optužnica pokrenuto je i zbog sukoba u Zvečanu 29. maja 2023. godine, između ostalog za napad na službeno lice i učešće u grupi koja je izvršila krivično delo i huliganizam.
Barikade tokom 2021.
Tokom 2021. godine na severu Kosova zabeležena su najmanje dva veća talasa blokada.
Prvi i najduži počeo je u septembru 2021. godine, nakon odluke kosovske vlade o uvođenju mere reciprociteta za registarske tablice vozila iz Srbije.
Srbi su tada kamionima i drugim vozilima blokirali puteve prema prelazima Jarinje i Brnjak, dok su na tom području bile raspoređene specijalne jedinice Kosovske policije.
Kriza je trajala gotovo dve nedelje, a Evropska unija je pozivala na deeskalaciju, povlačenje specijalnih policijskih jedinica i uklanjanje blokada.
Beograd i Priština postigli su 30. septembra, uz posredovanje EU, dogovor kojim je predviđeno istovremeno uklanjanje barikada i povlačenje specijalnih policijskih jedinica sa Jarinja i Brnjaka, počev od 2. oktobra. KFOR je potom trebalo da bude raspoređen na tim prelazima približno dve nedelje.
Nove blokade u oktobru
Novi ozbiljan incident sa blokadama usledio je 13. oktobra 2021. godine, ovog puta tokom policijsko-carinske akcije protiv krijumčarenja.
Kosovska policija je tog dana sprovodila operaciju na više lokacija, između ostalog u Severnoj Mitrovici i Zvečanu. Prema policijskom saopštenju, akcija je bila rezultat istrage koja je trajala gotovo godinu dana i bila usmerena na suzbijanje krijumčarenja robe.
Za razliku od drugih područja na kojima je akcija sprovođena, na severu su blokirani putevi.
Kosovska policija tada je saopštila da su se u Severnoj Mitrovici organizovano okupile grupe koje su različitim vozilima blokirale saobraćaj, dok je tokom sukoba, prema policijskom navodu, bilo upotrebe šok-bombi, vatrenog oružja i drugih sredstava protiv policijskih i carinskih službenika.
Policija je odgovorila upotrebom sredstava za uspostavljanje reda i omogućavanje kretanja.
Istog dana saopšteno je i da, uz istrage povezane sa krijumčarenjem, policija radi na identifikovanju osoba osumnjičenih za druga krivična dela i napade na policijske i carinske službenike.
Drugi trag vodi ka 29. maju 2023.
Naknadna informacija do koje je KoSSev došao iz dodatnih izvora upućuje, međutim, na događaje od 29. maja 2023. godine u Zvečanu.
Tog dana se ispred zgrade Opštine Zvečan okupio veliki broj Srba, nakon što su novoizabrani albanski gradonačelnici, uz asistenciju Kosovske policije, ušli u zgrade opština na severu.
Između okupljenih i zgrade Opštine bili su raspoređeni pripadnici KFOR-a.
Tokom popodneva došlo je do ozbiljnog sukoba dela okupljenih sa pripadnicima međunarodne vojne misije. U sukobima je povređen veliki broj pripadnika KFOR-a, kao i više učesnika protesta.
Specijalno tužilaštvo Kosova je u prethodnom periodu vodilo postupke i podizalo optužnice protiv više osoba u vezi sa događajima od 29. maja.
U tim predmetima osumnjičenima su, u zavisnosti od slučaja, stavljana na teret krivična dela povezana sa napadom na službena lica, učešćem u grupi koja čini krivično delo, huliganizmom, a u pojedinim slučajevima i teža dela.
Za sada, međutim, nema zvanične potvrde da su upravo ti događaji predmet poziva uručenih danas sadašnjim i bivšim srpskim političkim i institucionalnim predstavnicima sa severa.
Pozivi stigli na godišnjicu Banjske
Pozivi su uručeni danas, 24. septembra, na treću godišnjicu oružanog sukoba u Banjskoj, u kojem je 2023. godine ubijen narednik Kosovske policije Afrim Bunjaku, a potom u sukobu sa policijom i trojica Srba.
Grupa sadašnjih i bivših srpskih političkih i institucionalnih predstavnika sa severa Kosova dobila je danas pozive Specijalnog tužilaštva Kosova na saslušanje u svojstvu okrivljenih, saznaje KoSSev. Pozivi se odnose na događaje u vezi sa barikadama na severu Kosova tokom 2021. godine, ali za sada nije poznato na koje tačno blokade iz te godine, niti koja se konkretna krivična dela pozvanima stavljaju na teret.
Među pozvanima su, prema saznanjima KoSSeva iz više izvora, najmanje jedan aktuelni poslanik Srpske liste, dvojica aktuelnih gradonačelnika opština sa severa, dvojica bivših načelnika okruga u sistemu Srbije – od kojih je jedan ranije bio i gradonačelnik u kosovskom sistemu – kao i još najmanje dvoje Srba.
Pozivi su, prema informacijama kojima raspolažemo, uručeni danas, a pozvani treba da budu saslušani u svojstvu okrivljenih. KoSSev za sada nema podatak o tome da li se svim pozvanima na teret stavljaju ista krivična dela, niti na koji se konkretno događaj sa barikadama tokom 2021. predmet odnosi.
Kosovsku policiju kontaktirali smo danas radi provere informacija, ali tamo nisu želeli da ih potvrde niti komentarišu. Pitanja smo uputili i Srpskoj listi – koliko je njihovih sadašnjih i bivših predstavnika dobilo pozive, na koje događaje se oni odnose, za koja su dela pozvani i kako stranka komentariše postupanje Specijalnog tužilaštva. Odgovor očekujemo.
Najmanje dva velika talasa blokada na severu tokom 2021. godine
Tokom 2021. godine na severu Kosova zabeležena su najmanje dva veća događaja tokom kojih su postavljane barikade, odnosno blokirani putevi. Zbog toga u ovom trenutku nije moguće zaključiti na koji se od njih odnose najnoviji pozivi Specijalnog tužilaštva.
Prvi i najduži počeo je u septembru 2021. godine, nakon odluke kosovske vlade o uvođenju mere reciprociteta za registarske tablice vozila iz Srbije.
Srbi su tada kamionima i drugim vozilima blokirali puteve prema prelazima Jarinje i Brnjak, dok su na tom području bile raspoređene specijalne jedinice Kosovske policije. Kriza je trajala gotovo dve nedelje, a Evropska unija je pozivala na deeskalaciju, povlačenje specijalnih policijskih jedinica i uklanjanje blokada.
Beograd i Priština postigli su 30. septembra, uz posredovanje EU, dogovor kojim je predviđeno istovremeno uklanjanje barikada i povlačenje specijalnih policijskih jedinica sa Jarinja i Brnjaka, počev od 2. oktobra. KFOR je potom trebalo da bude raspoređen na tim prelazima približno dve nedelje.
Nove blokade u oktobru, tokom policijske akcije
Novi ozbiljan incident sa blokadama usledio je već 13. oktobra 2021. godine, ovog puta tokom policijsko-carinske akcije protiv krijumčarenja.
Kosovska policija je tog dana sprovodila operaciju na više lokacija, između ostalog u Severnoj Mitrovici i Zvečanu. Prema policijskom saopštenju, akcija je bila rezultat istrage koja je trajala gotovo godinu dana i bila usmerena na suzbijanje krijumčarenja robe.
Za razliku od drugih područja na kojima je akcija sprovođena, na severu su blokirani putevi. Kosovska policija tada je saopštila da su se u Severnoj Mitrovici organizovano okupile grupe koje su različitim vozilima blokirale saobraćaj, dok je tokom sukoba, prema policijskom navodu, bilo upotrebe šok-bombi, vatrenog oružja i drugih sredstava protiv policijskih i carinskih službenika. Policija je odgovorila upotrebom sredstava za uspostavljanje reda i omogućavanje kretanja.
Istog dana policija je saopštila i da, uz istrage povezane sa krijumčarenjem, radi na identifikovanju osoba osumnjičenih za druga krivična dela i napade na policijske i carinske službenike.
Pozivi stigli na godišnjicu Banjske
Pozivi su uručeni danas, 24. septembra, na dan kada se obeležava treća godišnjica oružanog incidenta u Banjskoj.