Đurđevdan se uz bogate etnografske sadržaje slavi u gotovo svim zemljama ovog dela Evrope i šire.
Sveti Georgije je zaštitnik brojnih gradova i država, a poštuju ga Grci, Rusi, Bugari, Srbi, Englezi, Francuzi, Nemci, Italijani i drugi narodi.
Sa primanjem hrišćanstva, ovaj praznik kod Srba dobija hrišćanski karakter. Vezuje se za Svetog Georgija (Đorđa, Đurđa) zaštitnika slabih, nemoćnih i ugroženih, pa su ga Srbi često uzimali za zaštitnika doma, odnosno za porodičnu slavu.
SPC proslavlja Svetog Đorđa dva puta godišnje
Prema hrišćanskom predanju, Sveti velikomučenik Georgije (Sveti Đorđe) bio je rimski vojnik poreklom iz Kapadokije. Rođen je krajem 3. veka u hrišćanskoj porodici.
Istakao se hrabrošću u vojsci i brzo je napredovao. Međutim, za vreme progona hrišćana u doba cara Dioklecijana javno je ispovedio svoju veru, zbog čega je bio izložen teškim mučenjima.
Nije se odrekao hrišćanstva, pa je osuđen na smrt i pogubljen 303. godine. Po predanju, njegova vera i stradanje podstakli su i druge da prihvate hrišćanstvo.
Sveti Đorđe je jedan od najpoštovanijih svetaca u pravoslavlju. Srpska pravoslavna crkva ga proslavlja dva puta godišnje: na Đurđevdan, 6. maja, i na Đurđic (prenos moštiju i obnovljenje hrama Svetog Georgija) 16. novembra.
Posvećene su mu mnoge svetinje, među kojima je najpoznatiji manastir Đurđevi Stupovi.
Prikaz Svetog Georgija na konju kako kopljem ubija aždaju ima simbolično značenje i potiče iz crkvenog predanja. Aždaja predstavlja zlo i progon hrišćana, dok koplje simbolizuje snagu vere. Ova scena zapravo prikazuje pobedu hrišćanstva nad zlom. Zbog snažne poruke, postala je jedan od najprepoznatljivijih motiva u ikonografiji.
Početak novog ciklusa
Praznovanje Đurđevdana pod drugim nazivima datira duboko u predhrišćanski period. Ovaj dan se oduvek vezivao za početak novog godišnjeg ciklusa, buđenje i obnovu prirode, ali i za ljubav, radost i nove godišnje planove.
U njegovom obeležavanju ravnopravno učestvuju sve generacije. Posebno značajno mesto zauzimaju mladi i deca. Retko koji praznik prati toliko pesama.
Ovaj praznik je i „hajdučki sastanak“, pošto se u narodnoj tradiciji Đurđevdan smatra i početkom letnjeg perioda i boravka u prirodi. Praznik je i stočara, pa su se neki običaji najduže zadržali u planinskim krajevima.
Praznik sa najviše običaja
Đurđevdan je u srpskom narodu praznik sa najviše običaja. Oni se po sadržini razlikuju od regiona do regiona. Pletu se venčići od lekovitih trava koji se potom bacaju u tekuću vodu. Veruje se da venčić ukućanima donosi zdravlje, polju berićet, štiti od uroka, daruje plodnost i vraća ljubav.
Đurđevdan se i na Kosovu obeležava liturgijama i porodičnim okupljanjima, dok mnogi vernici ovaj dan slave kao krsnu slavu. U Prizrenu je posebno svečano svake godine jer se obeležava hramovna slava Saborne crkve Svetog Đorđa u centru ovog grada. Svoju krsnu slavu proslavlja i mitropolit raško-prizrenski Teodosije.
Romi tradicionalno slave Đurđevdan ili Hederlez kao jedan od najvećih praznika koji simbolizuje dolazak proleća. Praznik je radosti i veselja, takođe ispunjen brojnim običajima. Proslava traje tri dana, a tokom nje stariji uopšte ne spavaju. Organizuju igranke i vreme provode u društvu, pesmi i veselju.
Proslava Đurđevdana, odnosno Đurena na Gori, predstavlja najvažniji praznik za Gorance na Kosovu. Obeležava se od 3. do 10. maja, a simbolizuje buđenje prirode i povratak proleća. Centralno okupljanje se održava u blizini sela Vranište, gde se svake godine okupljaju hiljade Goranaca koji žive na Kosovu i u dijaspori.
Đurđevdan je jedan od najživljih praznika koji u narodu spaja versku tradiciju, običaje i porodično okupljanje.
