Osvanulo je još jedno kišovito, ali i mirno jutro na Severu Kosova. Srbi i danas protestuju ispred opštinskih zgrada u tri severne opštine, u većem broju nego za vikend.
Osamnaesti je dan od nasilnog ulaska specijalnih policijskih jedinica u opštinske zgrade u Zvečanu, Leposaviću i Zubinom Potoku, a 16. protest.
Lokalno stanovništvo u većini zahteva povlačenje specijalnih jedinica iz samih zgrada, ali i uopšte sa Severa, gde je u proteklih skoro godinu i po dana izgrađeno najmanje 5 baza ovih specijalnih snaga.
U međuvremenu su se na Severu rasporedile i jače snage KFOR-a koje praktično čuvaju opštinske zgrade, ali i obezbeđuju ove sredine od nasilnih incidenata.
U ponedeljak, 29. maja u Zvečanu je došlo do najozbiljnijeg incidenta kada su se Srbi sukobili sa KFOR-om, u kojem je preko 80 vojnika i učesnika protesta ranjeno, uključujući i od vatrenog oružja.
Tenzije su, u međuvremenu, u odnosu na prve dane, značajno spale. Uklonjena je bodljikava žica, vojnici ne nose štitove i težu opremu, komuniciraju relaksirano sa stanovništvom, uključujući i mlade, deci dele slatkiše.
Prethodnih dana u blizini gde su vojnici stacionirani, posebno u Leposaviću i Zvečanu, izvođeni su razni performansi. Od tradicionalnih radničkih igara, u kojima su učešće uzeli čak i američki vojnici, preko folklornih predstava, pevanja, recitovanja, mini koncerta, itd.
Prekjuče je usledio i „performans“ pripadnika KFOR-a. Oni su u pravcu građana postavili tablu sa porukom: „KFOR je pretrpeo više od 90 žrtava u našoj posvećenosti održavanju bezbednog i sigurnog okruženja za sve zajednice“.
Juče je, sa druge strane, nekolicina građana ispred opštinske zgrade u Zvečanu gledala gledala finalni meč Novaka Đokovića koji se izborio za 23 grend slem trofej.
Današnji protest u Zvečanu je masovniji u odnosu na vikend.
Građani okupljeni ispred opštinske zgrade stoje ispod kišbrana ili sede na klupicama ispod suncobrana koji su postavljeni na ulici koja vodi do ovog objekta neposredno nakon početka održavanja protesta.
Iako skinuta bodljikava žica, metalna ograda je i dalje tu, a sa druge strane je svega nekoliko pripadnika KFOR-a koji i danas ne nose štitove i težu opremu.
Nije, međutim, tako rasterećena atmosfera za pregovaračkim stolom.
Uprkos kontinuiranim pozivima najviših međunarodnih zvaničnika kosovskoj vladi da hitno deeskalira situaciju tako što še povući policiju iz opštinskih zgrada, gradonačelnike ustoličiti na alternativne lokacije, i hitno se održati izbori uz osigurano učešče Srba, Aljbin Kurti sa saradnicima ne popušta.
Ni prva posledica – otkazivanje učešća kosovskim trupama u Natovoj vežbi Defender Europe 2023, ga nije uzdrmala u onom što predstavlja kao jaku medijsku i PR kampanju – Srbija, Putinov saveznik, sa svojom fašističkom milicijom je isključivi krivac.
Sa druge strane, na delu je i kampanja u kojoj se Kosovo predstavlja kao „najdemokratskija država“, koja pruža „najveću zaštitu manjinama“ – čime prištinski zvaničnici odgovaraju na svakodnevne zahteve Zapada među kojima je i formiranje Zajednice srpskih opština.
Zahteve kosovskoj vladi da deeskalira situaciju su još jednom i u ličnom susretu ponovili specijalni izaslanik SAD za Zapadni Balkan, Gabrijel Eskobar i izaslanik EU za dijalog Beograda i Prištine, Miroslav Lajčak, koji su boravili prošle nedelje u Prištini, pa u Beogradu.
Izaslanici su imali obavezu da do petka podnesu izveštaj Beloj kući, odnosno šefu evropske diplomatije – o tome ima li napretka ka smirivanju krize na Severu, ili ne.
Lajčak je nakon završene posete poručio da su se on i Eskobar nadali višem rezultatu misije, ali i da nažalost, „uprkos nekim pozitivnim signalima, tenzije i dalje rastu“.
Eskobar je takođe još jednom pozvao na hitnu deeskalaciju, odnosno da Priština krene sa formiranjem ZSO, a Beograd da prekine blokiranja evropskih i međunarodnih integracija Kosova.
Ni na to kosovski premijer, nije pokazao da preterano mari za njihove zahteve, odnosno želi da ih ispuni delimično. Otvorio je mogućnost za izbore, ali postepeno povlačenje specijalaca iz opština uslovljava procesuiranjem ili „odlaskom za Srbiju“ „nasilne rulje“, „fašističke milicije“.
Štaviše, požalio se i na ovu dvojicu međunarodnih diplomata, uz poruku – „dolaze nam sa zahtevima, sa zahtevima druge strane“.
